راه‌های اثبات هلال ماه رمضان و شوال

به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، ماه شوّال که روز اول آن عید فطر و روزه گرفتن در آن روز سعید حرام است، همانند هر ماه قمری از راه‌های معین شرعی ثابت می‌شود. تعیین و تبیین طرق شناسایی اول ماه از شئون مرجع تقلید است، اما تشخیص موضوع و این که آیا اول ماه شده است یا نه، امر تقلیدی نیست بلکه به‌عهده شخص مکلف است که آن را از راه‌های بیان‌شده توسط مجتهد معلوم می‌کند، به همین جهت است که چه‌بسا پیش آید که تشخیص اهل تقلید با تشخیص مرجع تقلید در این موضوع متفاوت باشد.

در کتاب «عروة الوثقی مع تعالیق الإمام الخمینی» صفحه 572 در بیان طرق ثبوت هلال رمضان و شوال براى روزه و افطار چنین آمده است:

اول: آن که خود انسان ماه را ببیند، اگرچه دیگران ندیده باشند.
دوم: خبر متواتر به این معنا که برای افراد زیادی اثبات شده باشد و آن را نقل کرده باشند.
سوم: «شیاع» که باعث یقین به رؤیت هلال شود؛ شیاع یعنى عده‌اى که از گفتۀ آنان یقین حاصل مى‌شود، بگویند: ماه را دیده‌ایم و در حکم شیاع است هر آن‌چه که مفید علم و یقین شود، اگر‌چه به‌ضمیمه و کمک قرائن باشد.

دستاوردهای نجومی مسیر کشف هلال را همواره کرده است

حال در عصری که دستاوردهای نجومی به اوج پیشرفت خود دست یافته‌اند، ابزار مناسبی برای رؤیت هلال ماه هستند و از آنجایی که بر اساس احکام شرعی، خود فرد می‌تواند در صدد رؤیت هلال برآید، دور از منطق و عقلانیت است در دنیای علم کنونی کسی موضوع رؤیت هلال را امری سیاسی و حکومتی جلوه دهد.

رؤیت هلال ماه توسط مکلفین هم صورت می‌گیرد

مهدی آذر طوسی استاد حوزه و دانشگاه و کارشناس مسائل فقهی در گفت‌وگو با تسنیم درباره راه‌های اثبات هلال ماه گفت: از دو طریق می‌توان هلال ماه را ثابت کرد؛ اول اینکه دو شاهد عادل باید با چشم غیرمسلح دیده باشند. دوم اینکه با ابزارآلات نجومی می‌توان برای هلال ماه به یقین دست یافت، حال ممکن است خود مکلف اقدام به این کار کند و یا اگر برایش امکان ندارد، به فتوای مرجع تقلید خود عمل کند.

وی با ابراز تأسف نسبت به نظرات غیرکارشناسی و غیرمنطقی برخی افراد در فضای مجازی گفت: همان طور که مطرح شد افراد می‌توانند با چشم مسلح یعنی با ابزارآلات نجومی به یقین دست یابند اما تا اواسط روز سه‌شنبه هیچ مرکز علمی و یا هیچ فردی اذعان به دیدن هلال ماه شوال نکرده است، ضمن اینکه مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و نیز ستاد استهلال برای این کار تعبیه شده‌اند.

آذرطوسی در ادامه افزود: مطمئن باشید افرادی که به‌دنبال اشکال‌گیری برای ایجاد اختلاف بین امت اسلام هستند، به‌راحتی می‌توانند با ابزارهای نجومی به‌صورت علمی رؤیت هلال را اعلام کنند، اما شاهدیم هیچ گزارشی مبنی بر این مسئله از سوی آنان ارائه نمی‌شود و اساساً در دنیای پیشرفت کنونی طرح چنین مباحثی مضحک است.

همچنین حجت‌الاسلام موحدنژاد قبلاً طی مصاحبه‌ای با یکی از خبرگزاری‌ها در پاسخ به این مسئله گفته بود: این‌که آیا هلال ماه با چشم غیرمسلح رؤیت می‌شود یا خیر، وظیفه‌ی مکلف است که آن را پیگیری کند. مراجع نیز پذیرفته‌اند که این مسئله (رؤیت هلال ماه) از جمله امور موضوعی است که مکلف باید پیگیر باشد.

وی همچنین می‌افزاید: ممکن است بر فتوای مرجع خود اطمینان کند و این کافی است. اما اگر اطمینان حاصل نشد و فرد متخصص است و یا اینکه گزارش‌های موثقی به او رسیده که ماه رؤیت شده است، اما مرجع تقلید وی اول ماه را اعلام نکرده باشد، در اینجا فرد، فتوا را از مرجع خود می‌گیرد و در مورد موضوع خودش به نتیجه می‌رسد و بر اساس همان عمل می‌کند.

همان طور که عنوان شد راه برای تشخیص خود افراد برای دستیابی به فهم طلوع هلال ماه باز است و افراد بر اساس تحقیقات خویش می‌توانند به یقین دست یابند، ضمن آنکه مراکز و مؤسسات علمی مرجع مناسبی برای پیگیری این قضیه است. به‌گفته موحدنژاد گروه‌هایی که با ستاد استهلال در ماه‌های رمضان و شوال ارتباط دارند، به 150 گروه می‌رسد. در ماه‌های دیگر (که خیلی‌ها نمی‌دانند در سایر ماه‌ها نیز کار استهلال صورت می‌گیرد) نیز به حدود 40 تا 50 گروه می‌رسد. در برخی اوقات نیز این تعداد در ماه‌های رمضان و شوال به 190 تا 200 گروه می‌رسد. کارها به‌صورت استانی انجام می‌شود و در یک استان امام‌جمعه، نماینده‌ی امام‌جمعه، نماینده‌ی استانداری و نماینده‌ی شهرداری مرکز استان در ستاد حضور دارند و کارهای پشتیبانی آن مانند وسیله‌ی نقلیه، ابزار رؤیت و… را فراهم می‌کنند.

انتهای پیام/*